Koszt teoretyczny i rzeczywisty to dwie różne informacje

Food cost recepturowy odpowiada na pytanie, ile powinna kosztować sprzedana porcja przy założonych cenach i gramaturach. Food cost rzeczywisty pokazuje, ile surowca faktycznie zużyto w danym okresie. Różnica między nimi nie jest błędem samym w sobie, ale sygnałem do analizy.

Porównanie ma sens tylko wtedy, gdy okresy, jednostki i zakres produktów są spójne. Nie można zestawiać kosztu zakupów z jednym miesiącem sprzedaży, jeśli część zakupionego towaru pozostała w magazynie.

Cena zakupu nie jest ceną składnika na talerzu

Surowiec może tracić masę podczas czyszczenia, obróbki cieplnej lub porcjowania. Kilogram produktu kupionego nie zawsze daje kilogram produktu do sprzedaży. W recepturze trzeba używać ceny odnoszącej się do rzeczywistej wydajności.

Jeżeli z 10 kg surowca po obróbce zostaje 7 kg, koszt jednego kilograma użytkowego jest wyższy niż cena z faktury. Brak tej korekty zaniża koszt każdej porcji.

Jednostki i opakowania potrafią zmienić wynik

System magazynowy może przyjmować olej w litrach, fakturę w opakowaniach, a recepturę w gramach. Jeśli przelicznik jest błędny albo zmiana wielkości opakowania nie została wprowadzona, koszt pozycji wygląda wiarygodnie, choć jest nieprawidłowy.

  • sprawdź jednostkę zakupu, magazynu i receptury,
  • zweryfikuj wielkość opakowania i przelicznik,
  • pilnuj aktualizacji cen po zmianie dostawcy,
  • ustal sposób rozliczania produktów na sztuki i porcje.

Nie każdy rozchód kończy się paragonem

Posiłki pracownicze, degustacje, gratisy, reklamacje, błędy produkcyjne i produkty przeterminowane zużywają surowiec, ale nie tworzą sprzedaży. Jeżeli nie są rejestrowane, cała różnica obciąża wynik jako niewyjaśnione zużycie.

Jak sprawdzić food cost krok po kroku

  1. wybierz kilka pozycji o największej sprzedaży lub wartości zużycia,
  2. zważ realną porcję i sprawdź wydajność głównych surowców,
  3. porównaj jednostki oraz aktualne ceny zakupu,
  4. policz sprzedaż teoretyczną i zużycie rzeczywiste,
  5. sprawdź straty, gratisy i inne rozchody,
  6. powtórz pomiar po wdrożeniu korekt.

Food cost jest skutkiem procesu, nie tylko liczbą w systemie. Szerszą analizę zależności znajdziesz w zakresie audytu gastronomicznego.

Przykład obliczeniowy: 180 g polędwicy na talerzu

Przyjmijmy techniczne założenie do sprawdzenia w kuchni: kupujemy 1 000 g polędwicy, a cena zakupu wynosi P zł/kg. Po oczyszczeniu odcinamy 150 g błon i innych elementów nieprzeznaczonych do porcji. Zostaje 850 g masy netto, więc realna wydajność wynosi 85%. To przykład metody — cenę P trzeba pobrać z aktualnej faktury, a stratę potwierdzić ważeniem konkretnej partii.

  • masa brutto: 1 000 g,
  • strata przy oczyszczaniu: 150 g,
  • masa netto: 850 g,
  • realna wydajność: 850 ÷ 1 000 = 85%,
  • gramatura porcji netto: 180 g,
  • masa zakupowa potrzebna na porcję: 180 ÷ 0,85 = 211,76 g.

Koszt surowca w jednej porcji wynosi zatem P × 0,21176. Receptura, która liczy 180 g bez korekty wydajności, pokazuje jedynie P × 0,18 i zaniża koszt o P × 0,03176 na każdej porcji. Do pełnego kosztu dania trzeba następnie dodać pozostałe składniki zgodnie z ich aktualnymi cenami i rzeczywistą wydajnością.